Πριν πεις «πάλι καταλήψεις», ρώτα απόψε το παιδί σου κάτι απλό: πόσες ώρες αυτή την εβδομάδα κάθισε σε τάξη χωρίς καθηγητή; Εκεί είναι η είδηση. Όχι στο λουκέτο στην πόρτα, αλλά στην άδεια έδρα πίσω της.

Τι λείπει από τις τάξεις

Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικοί και γονείς βγήκαν στους δρόμους σε όλη τη χώρα. Σύμφωνα με την ΟΛΜΕ, εβδομάδες μετά το πρώτο κουδούνι μένουν ακάλυπτα τουλάχιστον 15.000 κενά. Αποτέλεσμα: χαμένες ώρες, τμήματα που συγχωνεύονται, περισσότερα παιδιά σε κάθε αίθουσα. Το επόμενο μαθητικό συλλαλητήριο έχει οριστεί για τις 30 Οκτωβρίου.

Ο χάρτης είναι πανελλαδικός. Στην Αχαΐα, 50 κενά σε γυμνάσια και λύκεια, με εκατοντάδες διδακτικές ώρες να χάνονται κάθε εβδομάδα. Στα Κύθηρα, Σύμβουλοι Εκπαίδευσης στάλθηκαν με απόφαση της Περιφερειακής Διεύθυνσης Αττικής να διδάξουν Μαθηματικά, Φυσική και Χημεία, επειδή καθηγητές δεν υπήρχαν. Στον Πύργο, η Β΄ Γυμνασίου πήγε από πέντε τμήματα σε τέσσερα και τα παιδιά ανά τάξη από 22 σε 27.

Και όσο πιο ευάλωτο το παιδί, τόσο πιο άδεια η καρέκλα δίπλα του. Σύμφωνα με τους πίνακες που παρουσίασε ο εκπαιδευτικός αναλυτής «Πατρέας» πριν από τη Β΄ φάση προσλήψεων, η Παράλληλη Στήριξη θα καλυπτόταν περίπου κατά 30% στο δημοτικό και κατά ένα τέταρτο στο γυμνάσιο και το λύκειο.

Ο άνθρωπος πίσω από το κενό

Τον αριθμό τον είπε η ίδια η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη: 150.000 μόνιμοι εκπαιδευτικοί και 45.000 αναπληρωτές κάθε χρονιά. Δηλαδή σχεδόν ένας στους τέσσερις που στέκονται μπροστά σε πίνακα είναι προσωρινός.

Σκέψου τον αναπληρωτή. Πτυχίο, μεταπτυχιακό, μόρια μαζεμένα με τα χρόνια, όπως τα μάζεψε ο καθένας: με δουλειά παράλληλα, με αναπληρώσεις σε τρεις νομούς, με στήριξη από όπου βρέθηκε. Μαθαίνει πού θα δουλέψει λίγες μέρες πριν αναλάβει. Η υπουργός το περιέγραψε στο Mega: μια εβδομάδα πριν πρέπει να πάει στην πόλη και να βρει σπίτι. Η αύξηση που πήρε από τον Απρίλιο ήταν περίπου 24 ευρώ καθαρά τον μήνα. Δεν είναι παράξενο που, όπως παραδέχτηκε η ίδια, φέτος χρειάστηκε έκτακτη φάση προσλήψεων γιατί αρκετοί δεν ανέλαβαν υπηρεσία.

Και στην άλλη άκρη, ο γονιός. Ο μισθωτός και ο μαγαζάτορας της γειτονιάς πληρώνουν δύο φορές: μία με τους φόρους για το δημόσιο σχολείο και μία στο φροντιστήριο, για να καλυφθεί ό,τι δεν έγινε μέσα στην τάξη. Το 2023 τα νοικοκυριά έδωσαν 614 εκατ. ευρώ μόνο σε φροντιστήρια γενικής εκπαίδευσης, σύμφωνα με στοιχεία του ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ από την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ. Όποιος δεν μπορεί να τα δώσει, αφήνει το παιδί του στην τάξη των 27 και ελπίζει.

Τι απαντά η κυβέρνηση

Η κ. Ζαχαράκη επικαλείται πάνω από 53.000 μόνιμους διορισμούς από το 2019 και προϋπολογισμό παιδείας που ανέβηκε από περίπου 5,7 δισ. το 2019 κοντά στα 7 δισ. φέτος. Λέει ότι δεν είναι όλα τα κενά δάσκαλοι και καθηγητές: πλέον μετράνε ως κενά και ο ψυχολόγος, ο εργοθεραπευτής, ο σχολικός νοσηλευτής. Λέει ότι η Ελλάδα έχει πάρα πολλά ολιγομελή τμήματα, και ο ΟΟΣΑ πράγματι κατατάσσει τη χώρα στις χαμηλότερες αναλογίες μαθητών ανά εκπαιδευτικό. Για τις καταλήψεις, δήλωσε ότι δεν πιστεύει στα κλειστά σχολεία, αναγνωρίζοντας όμως ότι τα αιτήματα είναι πραγματικά. Τον Σεπτέμβριο 17.074 εκπαιδευτικοί, γιατροί και νοσηλευτές της περιφέρειας πήραν επιστροφή δύο ενοικίων, και ο υφυπουργός Κωνσταντίνος Βλάσης προαναγγέλλει νέα φάση προσλήψεων τον Νοέμβριο.

Βάλε τώρα δίπλα τα υπόλοιπα. Οι μόνιμοι διορισμοί του 2026 είναι 5.467, όταν για την προηγούμενη χρονιά είχαν προγραμματιστεί 10.000. Στο δημοτικό, το όριο ανέβηκε από 22 σε 25 παιδιά ανά τμήμα. Η μέση αναλογία του ΟΟΣΑ δεν παρηγορεί κανέναν στον Πύργο με τα 27 παιδιά. Και για τη μείωση μαθητών ανά τμήμα, ο κ. Βλάσης είπε στη Βουλή ότι «παραμένει αντικείμενο επεξεργασίας», χωρίς χρονοδιάγραμμα.

Τα 7 δισ. είναι αληθινά. Μόνο που, μετρημένα με το μέγεθος της οικονομίας, μας κρατούν κάτω από την Ευρώπη: 3,9% του ΑΕΠ το 2024 απέναντι σε 4,8% στην ΕΕ, σύμφωνα με τη Eurostat. Από κάθε 100 ευρώ δημόσιας δαπάνης, στην εκπαίδευση πάνε 8,2: το δεύτερο χαμηλότερο μερίδιο στην ΕΕ, μετά την Ιταλία.

Τι προτείνει η αντιπολίτευση

Το ΠΑΣΟΚ, ως αξιωματική αντιπολίτευση, ζητά μείωση του ανώτατου αριθμού μαθητών ανά τμήμα με ειδική πρόβλεψη για τάξεις όπου φοιτούν παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αύξηση πιστώσεων για προσλήψεις αντί για λύσεις όπως αυτή των Κυθήρων, και στεγαστικό επίδομα για αναπληρωτές και μόνιμους που υπηρετούν σε νησιά και χωριά. Η θέση του υπουργείου είναι ότι η κάλυψη των σχολείων ξεπέρασε το 85% ήδη από τον Σεπτέμβριο και ότι η στεγαστική ενίσχυση δίνεται ήδη μέσω της επιστροφής ενοικίων. Η διαφορά είναι στο πότε: η επιστροφή έρχεται μήνες αργότερα, ενώ το ενοίκιο ζητείται την πρώτη μέρα.

Τι πρέπει να γίνει

Ένα κενό που ανοίγει κάθε Σεπτέμβρη στο ίδιο σχολείο δεν είναι κενό. Είναι θέση που δεν τη λέμε με το όνομά της.

Μόνιμοι διορισμοί στο ύψος της ανάγκης. Αν κάθε χρονιά χρειάζονται 45.000 αναπληρωτές, μεγάλο μέρος τους καλύπτει μόνιμη ανάγκη.

Δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για λιγότερα παιδιά ανά τάξη, ξεκινώντας από τις τάξεις με μαθητές που χρειάζονται στήριξη.

Στέγαση από την πρώτη μέρα για όποιον τοποθετείται μακριά από το σπίτι του, όχι επιστροφή μήνες μετά.

Σχέδιο ώστε η δαπάνη για την παιδεία να φτάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με ετήσιους στόχους που να ελέγχονται στη Βουλή.

Μπορεί να διαφωνείς με το λουκέτο. Με την άδεια έδρα δεν διαφωνεί κανείς.