Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα εξελέγη πρόεδρος της Βραζιλίας για τέταρτη φορά. Στον β' γύρο της 25ης Οκτωβρίου συγκέντρωσε 51,78% των έγκυρων ψήφων (64.217.873) έναντι 48,22% (59.806.787) του γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου, με καταμετρημένο το 99,95% των εκλογικών τμημάτων από το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο (TSE).

Η ανατροπή των είκοσι ημερών

Στον α' γύρο, στις 4 Οκτωβρίου, είχε προηγηθεί ο Φλάβιο Μπολσονάρου με 47,03% έναντι 45,16% — διαφορά περίπου 2,2 εκατομμυρίων ψήφων υπέρ του. Τρεις εβδομάδες αργότερα, η ίδια διαφορά αντιστράφηκε σε 4,4 εκατομμύρια ψήφους υπέρ του Λούλα. Είναι η πρώτη φορά από την επάνοδο των άμεσων εκλογών το 1989 που υποψήφιος χάνει τον α' γύρο και κερδίζει τον β'.

Ο Λούλα, 80 ετών, με αντιπρόεδρο τον Ζεράλντο Αλκμίν, γίνεται ο πρώτος πρόεδρος της Βραζιλίας που εκλέγεται τέσσερις φορές. Στο τέλος της θητείας του θα έχει κυβερνήσει συνολικά 16 μη συνεχόμενα χρόνια. Στον α' γύρο η συμμετοχή ήταν 78,92%, σε ένα σώμα 158,7 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Η ορκωμοσία τοποθετείται στις αρχές Ιανουαρίου.

Ο ηττημένος δεν αναγνωρίζει το αποτέλεσμα

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, 45 ετών, γερουσιαστής του Ρίο ντε Τζανέιρο με το Φιλελεύθερο Κόμμα (PL), δήλωσε στη Μπραζίλια ότι «είναι αδύνατο να αναγνωριστεί το αποτέλεσμα» και ανακοίνωσε ότι θα ζητήσει την ακύρωση της εκλογής. Η επιχειρηματολογία του στηρίζεται σε απόφαση δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου που παρέτεινε κατά δύο ώρες τη διάρκεια της ψηφοφορίας, κάτι που κατά τον ίδιο δεν εξασφάλισε ίση μεταχείριση των ψηφοφόρων.

Δύο στοιχεία βαραίνουν σε αυτόν τον ισχυρισμό. Πρώτον, σύμφωνα με βραζιλιάνικα μέσα, παράταση είχε ζητήσει και η δική του εκστρατεία, λόγω βροχοπτώσεων στον συντηρητικό Νότο. Δεύτερον, η διαφορά των 4,4 εκατομμυρίων ψήφων είναι πάνω από διπλάσια από εκείνη με την οποία έχασε ο πατέρας του το 2022. Αναλυτές που επικαλούνται διεθνή πρακτορεία θεωρούν την ακύρωση απίθανη.

Το πλαίσιο δεν είναι θεωρητικό. Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου εκτίει ποινή 27 ετών σε κατ' οίκον περιορισμό, μετά την καταδίκη του για απόπειρα ανατροπής του αποτελέσματος του 2022. Η άρνηση αναγνώρισης του 2026 επαναλαμβάνει το μοτίβο για το οποίο εκδόθηκε εκείνη η καταδίκη.

Η πίεση ήρθε και από έξω

Τον Ιούλιο του 2025 η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε δασμούς σε βραζιλιάνικα προϊόντα επικαλούμενη ρητά τη δίκη του Ζαΐχ Μπολσονάρου, ενώ επέβαλε και κυρώσεις βάσει του νόμου Μαγκνίτσκι στον δικαστή που χειριζόταν την υπόθεση. Στις 15 Ιουλίου 2026, μετά από έρευνα του αμερικανικού γραφείου εμπορίου, επιβλήθηκε νέος γύρος δασμών 25% που παραμένει σε ισχύ. Ο Αργεντινός πρόεδρος Χαβιέ Μιλέι έκανε προεκλογική εμφάνιση υπέρ του Φλάβιο Μπολσονάρου τον Ιούλιο, με αποτέλεσμα η Βραζιλία να ανακαλέσει τον πρέσβη της.

Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει τις κατηγορίες για παρέμβαση και υποστηρίζει ότι οι συντηρητικοί κερδίζουν στην ήπειρο με δικές τους δυνάμεις. Ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών απηύθυνε τον Σεπτέμβριο επιστολή ζητώντας δέσμευση ότι η κυβέρνηση θα αναγνωρίσει το πιστοποιημένο αποτέλεσμα. Ο Λούλα, από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου, είπε ότι «η Βραζιλία δεν ανήκει στην πίσω αυλή κανενός».

Το μετρήσιμο αποτέλεσμα αυτής της πίεσης ήταν αντίστροφο από το επιδιωκόμενο: αναλυτές που παρακολουθούν την εκστρατεία καταγράφουν ότι οι δασμοί λειτούργησαν υπέρ του Λούλα. Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, καμία αριστερή υποψηφιότητα δεν είχε κερδίσει προεδρική εκλογή στη Λατινική Αμερική. Η Βραζιλία είναι η πρώτη.

Τι δεν άλλαξε

Η ίδια κάλπη έβγαλε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από τη δεκαετία του 1980. Το PL κέρδισε 23 επιπλέον έδρες στην Κάτω Βουλή και σχεδόν διπλασίασε τους γερουσιαστές του, κυρίως εις βάρος των κεντρώων κομμάτων, ενώ η δεξιά διατήρησε ή κατέκτησε πολιτειακές κυβερνήσεις σε Νότο, Νοτιοανατολικά, Κέντρο-Δύση και Βορρά. Ο Λούλα θα διαπραγματεύεται ψήφο προς ψήφο με το Centrão. Ο ίδιος δήλωσε ότι δεν επέλεξε αυτό το Κογκρέσο, αλλά με αυτό θα κυβερνήσει.

Παράλληλα, το σκάνδαλο γύρω από την Banco Master έχει πλήξει το κύρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα ο ίδιος ο Φλάβιο Μπολσονάρου ερευνάται για φερόμενες διασυνδέσεις με την ίδια τράπεζα. Καμία από τις δύο πλευρές δεν βγαίνει καθαρή από το ζήτημα της διαφθοράς.

Τι κρίνεται από εδώ και πέρα

Η διαφορά είναι 3,5 μονάδες. Αυτό που διέβρωσε τον Λούλα μέσα στην καμπάνια δεν ήταν η εξωτερική πολιτική αλλά η αίσθηση για την οικονομία — το κόστος ζωής, η ασφάλεια. Μια χώρα μπορεί να σπάει ρεκόρ εξαγωγών και ταυτόχρονα να μη φτάνει ο μισθός. Το ερώτημα της τέταρτης θητείας δεν είναι αν θα υπάρξουν μακροοικονομικά νούμερα, αλλά αν θα φτάσουν στο καλάθι και στο ενοίκιο.

Το δεύτερο ερώτημα είναι θεσμικό. Ένα αποτέλεσμα που ο ηττημένος αρνείται να αναγνωρίσει δεν κλείνει τη νύχτα της ανακοίνωσης. Η διαφορά με το 2022 είναι ότι αυτή τη φορά υπάρχει ήδη τελεσίδικη καταδίκη για το τι σημαίνει η συνέχεια αυτής της διαδρομής.